Oosterpoorten
30 jaar graffiti in Heteren
Al ruim 30 jaar is de graffiti bij de onderdoorgangen aan de Achterstraat en Drielse Rijndijk een doorn in het oog. In het Dorpsontwikkelingsplan 2013 stond het al benoemd, maar nog altijd is er niets veranderd.
De in juli 2025 aangebrachte graffiti op de Rijnbrug (waarschijnlijk door supporters van Vitesse) heeft het aangezicht verder verslechterd. Voor ons als dorpsraad aanleiding om nu zelf maar de handschoen op te pakken. We hebben diverse partijen aangeschreven en opgeroepen om initiatief te nemen en/of bij te dragen aan een gezamenlijke aanpak.
Rijkswaterstaat heeft geen actief graffiti-beleid. Alleen kwetsende of politieke teksten worden weggehaald, en dan alleen die uiting, niet de rest. Voor een totale aanpak wordt verwezen naar groot onderhoud. Wanneer dat plaatsvindt is onbekend. Dat kan nog 10 jaar duren. En een seintje als het zover is? Daar is geen proces voor.
Provincie Gelderland en Gemeente Renkum verwijzen naar Rijkswaterstaat, maar willen meedenken zodra zij een project starten. Van Vitesse hebben we helaas nog geen reactie ontvangen, maar Supportersvereniging Vitesse heeft het nog in beraad. Gemeente Overbetuwe heeft het nu bestuurlijk voorgelegd. Gelukkig blijkt uit onze Heterense Kieswijzer dat er brede politieke steun is om hier iets aan te doen en Rijkswaterstaat op te roepen hiermee aan de slag te gaan. Dat geeft hoop!
Toekomstbeeld
Hoe mooi zou het zijn als je Heteren via de Achterstraat binnenkomt en wordt verwelkomd met herkenbare Heterense iconen? En als je het dorp verlaat, je het Betuwse landschap al tegemoetziet op de wanden van de onderdoorgang? Geen grauwe bekladde wanden meer, maar een visitekaartje van ons dorp.
De onderdoorgang bij de Drielse Rijndijk ligt vlakbij het monument van de 101e Airborne Divisie. Wat als we deze plek benutten om onze bijzondere oorlogsgeschiedenis zichtbaarder te maken? Een plek die bijdraagt aan het verhaal van vrijheid, democratie en hetgeen we nooit mogen vergeten. De bijgevoegde beelden zijn slechts impressies om te laten zien wat mogelijk zou kunnen zijn.
Hoe nu verder...
Naar elkaar doorverwijzen lost niets op en wachten op groot onderhoud zonder planning biedt geen perspectief. Wij hopen op initiatief van Gemeente Overbetuwe om met alle betrokken organisaties om tafel te kunnen gaan en samen tot een gedeeld plan van aanpak te komen. Wij staan klaar om ons hier vrijwillig voor in te zetten!
Uit de Heterense Kieswijzer 2026 blijkt brede politieke steun om als gemeente Overbetuwe een dringende oproep te doen aan Rijkswaterstaat om de situatie van de onderdoorgangen en de brug aan te pakken.
Aandacht in de media
Deze wens van Heteren heeft inmiddels ook de nodige aandacht gekregen in lokale en landelijke media. Onderaan deze pagina vind je ook onze reactie op vragen van Omroep Gelderland. Dit geeft een breder beeld van de problematiek en onze constructieve samenwerkende houding.
Onze reactie op Omroep Gelderland
Hieronder vind je onze reactie op vragen die wij eerder van Omroep Gelderland kregen.
Wat vinden jullie van de aangebrachte geel-zwarte graffiti op de brug?
Het gaat niet alleen om de geel-zwarte graffiti op de brug; die is pas in juli 2025 aangebracht. Inwoners van Heteren kijken al ruim 30 jaar tegen dezelfde graffiti aan bij het in- en uitrijden van het dorp via de Achterstraat. Ook onder de brug bij de Drielse Rijndijk is al jarenlang sprake van graffiti-overlast. Tijdens een herdenking van de 101e Airborne Divisie stond er zelfs verderop, in het zicht, een hakenkruis op de pilaren.
De snelweg is een belangrijke verkeersader van Nederland en brengt voor Heteren ook nadelen met zich mee, zoals bijvoorbeeld geluidsoverlast. Het minste dat inwoners dan mogen verwachten is dat de directe omgeving van de brug netjes wordt onderhouden. Dat er 30 jaar lang dezelfde graffiti kan blijven zitten zonder dat overheden ingrijpen, vinden wij moeilijk te begrijpen. Nu de situatie verder is verslechterd door de extra graffiti op de brug, nemen wij als dorp zelf maar weer het initiatief om hier beweging in te krijgen.
Waarom past het wel/niet bij de Heterense omgeving? Wat vindt het dorp ervan?
We zien dat graffiti vaak nieuwe graffiti aantrekt. Dat sluit aan bij de zogenoemde “broken window”-theorie: wanneer een plek niet wordt onderhouden, leidt dat tot verdere verloedering. Al in 2013 hebben veel inwoners bij de totstandkoming van het Dorpsontwikkelingsplan aangegeven dat deze onderdoorgangen opgewaardeerd moeten worden. Na de nieuwe graffiti in 2025 zijn opnieuw meerdere meldingen binnengekomen.
Inwoners geven niet alleen bij ons aan dat ze vinden dat het er onverzorgd uitziet, maar ook dat de onderdoorgangen en het fietspad op de brug als sociaal onveiliger worden ervaren. Een gevoel van onbehagen of onveiligheid kan ertoe leiden dat mensen de plek gaan mijden, wat de leefbaarheid en het gebruik van voorzieningen negatief beïnvloedt.
Weten jullie iets over door wie en wanneer de verf is aangebracht?
Wij weten niet wie de graffiti bij de onderdoorgangen heeft aangebracht. Op veel plekken zit deze er dus ook al tientallen jaren. De geel-zwarte verf die in juli 2025 op de brug is aangebracht lijkt verband te houden met de onrust rond Vitesse in die periode. Die conclusie werd in ieder geval getrokken door De Gelderlander.
Wie het heeft gedaan is echter niet zo relevant. Relevanter is hoe we samen kunnen zorgen voor een structurele verbetering van de onderdoorgangen en de brug, zodat de uitstraling past bij de normen die we in Nederland mogen verwachten en weggebruikers zich prettig en veilig voelen.
Op welk termijn zouden jullie dit veranderd willen zien?
Heteren kijkt inmiddels al ruim 30 jaar tegen graffiti aan en wij zien dat de situatie de laatste jaren steeds verder verslechtert. Wat ons betreft is het daarom echt tijd dat men eens actie gaat ondernemen. Recent hebben wij meerdere overheden aangeschreven met het verzoek om gezamenlijk tot een plan van aanpak te komen. Rijkswaterstaat heeft aangegeven dat eventuele maatregelen mogelijk gekoppeld kunnen worden aan groot onderhoud, maar wanneer dat plaatsvindt is onbekend. Dat kan gemakkelijk nog 10 jaar duren, en zelfs dan is het onzeker of er daadwerkelijk een oplossing komt die de overlast wegneemt. Voor inwoners biedt dit weinig perspectief. Op onze vraag of wij geïnformeerd kunnen worden zodra groot onderhoud wordt ingepland, kregen wij als reactie dat daar geen proces voor bestaat.
Waar lopen jullie tegenaan?
Allereerst lopen we aan tegen een gebrek aan regie. Het zou toch niet zo moeten zijn dat wij als vrijwilligers van een dorpsraad zelf het initiatief moeten nemen om hier na 30 jaar eindelijk iets aan te laten doen. Dat voelt als een erg passieve houding vanuit de betrokken instanties. Als wij geen aandacht zouden vragen, hoelang blijft het dan nog zo? En hoeveel komt er dan nog bij voordat er wél wordt ingegrepen?
Daarnaast worden wij door lokale overheden en de provincie doorverwezen naar Rijkswaterstaat. Men wil meedenken, maar vooral als Rijkswaterstaat het voortouw neemt. Rijkswaterstaat heeft echter geen actief graffitibeleid: alleen kwetsende of politieke teksten worden verwijderd, en dan vaak nog alleen die specifieke uiting. Voor een integrale aanpak wordt verwezen naar groot onderhoud zonder duidelijke planning of terugkoppeling. Doorverwijzen naar elkaar en maar hopen dat er ooit groot onderhoud gaat plaatsvinden, helpt niet om tot een oplossing te komen.
Wat denken jullie dat de oplossing is?
Wij hopen op korte termijn met onder andere Rijkswaterstaat, Gemeente Overbetuwe, Gemeente Renkum, Provincie Gelderland en de supportersvereniging van Vitesse om tafel te gaan om samen een plan van aanpak te maken. Iedereen heeft hier een belang bij en door de krachten te bundelen ontstaan er nieuwe mogelijkheden. We begrijpen ook dat supporters hun trots willen uitdragen; in Heteren wonen immers ook veel supporters. Juist door samen te werken verwachten we tot een ontwerp te kunnen komen waar iedereen zich in kan vinden. Om maar een invalshoek te noemen; Arnhem en Vitesse zijn nauw betrokken bij de Airborne, net als Heteren met het monument van de 101e Airborne Divisie.
Belangrijk hierbij is wel dat het verwijderen van de huidige graffiti onvoldoende is. Zonder structurele verbetering zit er snel weer nieuwe graffiti op. Door de onderdoorgangen en de brug duurzaam op te waarderen verwachten we dat de plek meer wordt gerespecteerd en men hier ook zuiniger mee om zal gaan. Dit soort vraagstukken spelen op veel meer locaties in Nederland, dus er is voldoende expertise en ervaring beschikbaar om tot een goede aanpak te komen.