Toelichting dorp: Het plan is samen met inwoners en maatschappelijke organisaties opgesteld op verzoek van de gemeente en weerspiegelt lokale behoeften en waarden / Meer sturing voorkomt dat besluiten los komen te staan van de dorpsidentiteit en integrale langetermijnvisie. ​ • CDA (neutraal): Het Dorpsontwikkelingsplan van Heteren is samen met inwoners en maatschappelijke organisaties opgesteld en geeft waardevolle input over wat er leeft in het dorp. Dat verdient serieuze weging bij ruimtelijke en sociale keuzes. Tegelijkertijd blijft de gemeenteraad verantwoordelijk voor integrale afwegingen binnen wettelijke, ruimtelijke en financiële kaders. Het plan kan richtinggevend zijn, maar is niet formeel leidend. Voor het CDA staan betrokkenheid van het dorp én bestuurlijke verantwoordelijkheid in balans. ​ • GBO (neutraal): Het Dorpsontwikkelingsplan van Heteren is een belangrijk richtinggevend document en verdient een serieuze plek in besluitvorming. Tegelijkertijd kan dit plan niet automatisch leidend zijn boven gemeentelijk beleid en belangen van andere kernen. Wij zien het DOP als zwaarwegend vertrekpunt, niet als vaststaand besluit. ​​​ • D66 (tegen): Het dorpsontwikkelplan van Heteren, wordt net als bij andere dorpen, gebruikt om in kaart te brengen waar wensen van het dorp te koppelen zijn aan gemeentelijk beleid en doelstellingen. In die zin is het een heel waardevol document en stimuleert D66 ook dat dorpen een dorpsagenda opstellen. Maar in de lokale democratie zijn raadsbesluiten (over ruimtelijke en sociale keuzes) leidend voor gemeentelijk beleid. ​ • BOB (voor): In Heteren is met goede participatie vanuit de verschillende maatschappelijke organisaties in het dorp én met een serieuze check op haalbaarheid, een gedragen kader/agenda gemaakt. De gemeente moet dat serieus nemen door dit leidend te laten zijn voor de inbreng vanuit de gemeente. Bijvoorbeeld door kaderstelling bij ruimtelijke plannen en door de dorpsraad voldoende positie te geven in participatieprocessen. Niet alles kan en niet alles kan tegelijk, maar de inzet van de gemeente moet herkenbaar aansluiten. ​ • VVD (voor): Er is niet één maar er zijn vele kaders, waaronder gemeentefinanciën, welke ruimtelijke en sociale keuzes van gemeente Overbetuwe bepalen. Een gedragen dorpsplan is een richtinggevend kader. ​ • GroenLinks-PvdA (voor): GroenLinks-PvdA ziet dorpsontwikkelingsplannen als een belangrijk startpunt voor concrete acties in onze dorpen. Wij zien het Dorpsontwikkelingsplan Heteren als een gezamenlijke stip op de horizon die de samenwerking versterkt. Zeker in Heteren waar uit de evaluatie van de dorpendeal al bleek dat vrijwilligers zich hebben bewezen als professionals en steeds opnieuw creatieve oplossingen zochten. Naast de dorpsontwikkelingsplannen willen wij gaan werken met een burgerberaad. ​ • OverbetuweNu (voor): De dorpsagenda is een belangrijk hulpmiddel voor de gemeenteraad bij het maken van keuzes. ​ • ChristenUnie (neutraal): Het Dorpsontwikkelplan is samen met inwoners gemaakt, op vraag van de gemeente. Als input voor gemeentelijke plannen. Want dorpsbewoners weten goed wat helpt om een dorp leefbaar te houden. Betrouwbaar bestuur betekent het plan zoveel mogelijk leidend te laten zijn voor planvorming. Waar dat kan. Want helemaal leidend maken is niet altijd mogelijk, omdat de gemeente besluiten neemt in het belang van alle dorpen in Overbetuwe en in relatie tot de regio. Financiën en beschikbaarheid van ambtenaren zijn beperkt en moeten eerlijk verdeeld worden over alle dorpen. Wat goed is voor één dorp, is soms niet betaalbaar. Of niet in het belang van alle inwoners in de gemeente. Dat kan betekenen dat besluiten uiteindelijk afwijken van de Dorpsagenda. ​ • SGP (voor): Het is goed om de bewoners erbij te betrekken.

Toelichting dorp: Dit versterkt wederzijds begrip en vertrouwen, zodat dorps- en wijkraden ambassadeur worden van de gemeente / Structurele terugkoppeling helpt om knelpunten daadwerkelijk op te lossen. ​ • CDA (voor): Structureel overleg tussen gemeente en dorps- en wijkraden is belangrijk voor vertrouwen en samenwerking. Deze bijeenkomsten vinden in de praktijk al plaats. Het CDA ondersteunt het voortzetten en waar nodig verbeteren van deze samenwerking. Voor ons staat de kwaliteit van participatie centraal. ​ • GBO (voor): Structureel overleg versterkt vertrouwen en voorkomt dat signalen blijven liggen. Dit helpt ook de gemeente om participatie te verbeteren. ​​​ • D66 (voor): Een actieve betrokkenheid van dorps- en wijkraden bij beleids- en planvorming hoort bij een levendige democratie en past bij de visie van D66 op participatie. Daarbij moet helderheid zijn over de rollen en verantwoordelijkheden om geen onrealistische verwachtingen te creëren. ​ • BOB (neutraal): Wij denken dat het beter is als de gezamenlijke dorpsraden zo’n bijeenkomst trekken in samen werking met de kernencontactpersonen en de gemeente uitnodigen. De gemeente moet dit gesprek inderdaad met de gezamenlijke dorpsraden durven aangaan, waarbij alle betrokkenen ook van elkaar kunnen leren. Duurzame betrokkenheid vanuit wijken en dorpen moet door de gemeente meer en consequent gewaardeerd worden. ​ • VVD (voor): Er vindt reeds jaarlijks een bijeenkomst met alle dorp- en wijkraden, college en raad plaats. ​ • GroenLinks-PvdA (voor): De gemeente organiseert op dit moment al jaarlijkse bijeenkomsten voor dorps- en wijkraden en de gemeenteraad. Deze ontmoetingen zijn enorm van belang om elkaar te leren kennen en de samenwerking te verbeteren. Daarom moet de gemeente hier zeker mee doorgaan. GroenLinks-PvdA steunt dit van harte. ​ • OverbetuweNu (voor): Dit is een wens van meerdere dorpsraden. ​ • ChristenUnie (voor): De jaarlijkse ontmoeting tussen dorpen en de gemeenteraad moet georganiseerd blijven worden. Dat helpt om relaties tussen dorpen te onderhouden, van elkaar te leren en geeft ruimte om aan te geven waar behoefte aan is om initiatieven in dorpen te versterken. ​ • SGP (voor): Voldoende overleg is belangrijk om te weten wat er leeft onder de mensen

Toelichting dorp: De entrees van het dorp bepalen het aangezicht van Heteren voor bewoners en bezoekers / Samenwerking met het dorp en andere partners (zoals Rijkswaterstaat, provincie Gelderland, gemeente Renkum en Vitesse) vergroot de kans op een blijvende oplossing. ​ • CDA (neutraal): Het CDA onderschrijft het belang van representatieve en veilige entrees van Heteren. De onderdoorgangen zijn eigendom van Rijkswaterstaat, waardoor het initiatief primair daar ligt. Wanneer Rijkswaterstaat bereid is stappen te zetten, is het CDA bereid mee te denken en waar passend bij te dragen aan een duurzame oplossing. ​ • GBO (voor): De gemeente moet hier regie nemen richting partners als Rijkswaterstaat. Structurele oplossingen vragen om samenwerking en lange adem. ​​​ • D66 (voor): Het schoon, heel en veilig houden van de openbare ruimte, zoals de Oosterpoorten is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Het idee om actief die samenwerking op te zoeken vanuit de gemeente is logisch. ​ • BOB (neutraal): Dit vraagt vooral beinvloeding van derden. Wij schatten de kansen op succes op korte termijn laag in. Wellicht dat via informele kontakten meer zicht kan worden gekregen op wanneer er momentum voor kan worden gekregen. Dan kunnen we er dan samen op inspelen. ​ • VVD (voor): Overheden dienen samen de openbare ruimte op orde te houden. Goed wanneer Rijkswaterstaat, provincie en gemeenten hier in optrekken. Wanneer Dorpsraad in contact staat met Vitesse-supporters welke verantwoordelijk zijn voor de geel-zwarte graffiti op de Rijnbrug zou het sieren dat zij deze groep aansporen hun verantwoordelijkheid tot schoonmaken te nemen. ​ • GroenLinks-PvdA (voor): Wij delen het beeld dat de onderdoorgangen Drielse Rijndijk en Achterstraat moeten worden opgewaardeerd. Wij zien koppelkansen met de dijkversterking van de Drielse Rijndijk, waarbij naast Rijkswaterstaat ook het Waterschap Rivierenland een belangrijke rol heeft. ​ • OverbetuweNu (tegen): Vanuit het dorp moet het initiatief komen om partijen bij elkaar te brengen. Hier zou de Dorpsraad een leidende rol in kunnen nemen. ​ • ChristenUnie (voor): Door actief het eerste contact te zoeken met Rijkswaterstaat, kan de gemeente Heteren helpen om tot afspraken te komen tussen gezamenlijke overheden en andere partijen, die de leefbaarheid en veiligheid in Heteren verbeteren. ​ • SGP (voor): Graffiti overlast moet voorkomen worden en tegengegaan

Toelichting dorp: De huidige situatie levert al vele jaren onveilige fietsroutes en conflicten met autoverkeer op / Een integrale aanpak voorkomt losse en tijdelijke oplossingen / De intensiteit (970 tot 1330 fietsers per dag) is op deze fietsroutes aanzienlijk hoger dan bijvoorbeeld de fietsroutes langs De Linge (149 fietsers per dag). ​ • CDA (voor): Verkeersveiligheid en veilige schoolroutes zijn prioriteit voor het CDA, zoals ook opgenomen in ons verkiezingsprogramma. De hoge fietsintensiteit op de Achterstraat vraagt om een structurele oplossing. De geplande herinrichting in 2028 past binnen onze ambitie om per kern verkeersmaatregelen planmatig uit te voeren en onveilige situaties duurzaam aan te pakken. Een integrale aanpak voorkomt tijdelijke oplossingen en zorgt voor een toekomstbestendige inrichting. ​ • GBO (voor): Verkeersveiligheid, zeker voor scholieren, verdient prioriteit. Een integrale aanpak voorkomt lapwerk en uitstel. ​​​ • D66 (voor): Voor D66 zijn vrij liggende fietspaden langs drukke doorgaande wegen de norm. Als dat niet kan, verlagen we de snelheid. ​ • BOB (neutraal): We zien dat het huidige college de beschikbare middelen langjarig heeft bestemd en daarbij prioriteit heeft gegeven aan het fietspad langs de Linge. Wij kunnen niet overzien in welke mate daarbinnen nog kan worden herschikt en wat het stoppen met pleisters plakken kan opleveren. Daar komt bij: de financiële situatie van de gemeente is lastig door te lang vooruitschuiven van bezuinigingen en geen grip op de uitgaven in het sociaal domein. Daarom durven we hier nu geen ‘voor’ in te vullen. ​ • VVD (voor): De fietsonveilige Achterstraat is al jaren een doorn in het oog. In de komende raadsperiode dient hier een integraal herinrichtingsplan te komen. ​ • GroenLinks-PvdA (voor): Samen met de dorpsraad en scholen is hier in de afgelopen periode al een start mee gemaakt. GroenLinks-PvdA wil hier zo snel mogelijk een vervolg aan geven. ​​ • OverbetuweNu (voor): In de planning van de gemeente staat dat er voor ieder dorp een mobiliteitsplan wordt ontwikkeld. De Achterstraat maakt hier ongetwijfeld deel van uit. ​​ • ChristenUnie (voor): Veilige fietsverbindingen in Overbetuwe zijn belangrijk. Zeker voor routes met veel wandelaars en fietsers, waaronder schoolgaande jeugd. Onderzoek en plannen maken voor herinrichting kost tijd. Het is verstandig om daarmee te starten, als daarna direct gestart kan worden met de uitvoering. Voor Heteren heeft de Achterstraat prioriteit. Over alle dorpen heen, moet gekeken worden hoe onveilig de Achterstraat is in vergelijking met andere onveilige plekken voor wandelaars en fietsers. Het is daarom goed om in de nieuwe periode inzicht te geven wanneer gestart kan worden met planvorming. ​ • SGP (voor): Veiligheid in het verkeer is onze prioriteit

Toelichting dorp: Woningstichting en zorgondernemers hebben aangegeven te willen investeren en wachten op duidelijkheid van de gemeente / Goede zorgvoorzieningen zijn cruciaal voor de leefbaarheid van Heteren en dienen daarom behouden te blijven. ​ • CDA (voor): Het CDA vindt het belangrijk dat er in 2026 duidelijkheid en voortgang komt bij de realisatie van een medisch centrum en sociale huurwoningen. Wij hebben hiervoor zelf initiatief genomen met een motie om het proces te versnellen. Woningbouw moet samengaan met zorgvoorzieningen en sociale huur, in lijn met ons verkiezingsprogramma waarin wij sterke en leefbare kernen centraal stellen. ​ • GBO (voor): Als partijen klaarstaan om te investeren, moet de gemeente tempo maken. Zorg en betaalbaar wonen zijn cruciaal voor de leefbaarheid van Heteren. ​​​ • D66 (voor): D66 vindt ook dat er in 2026 duidelijkheid moet komen over wat er kan op de plek van de voormalige basisschool De Klimboom. Als de combinatie van een medisch centrum en woningbouw past op die plek is dat een mooie aanvulling voor Heteren. ​ • BOB (voor): Wij zien samenhang met de ontwikkeling van Heteren-Zuid. Wat betreft de financiële kant is onze inzet terughoudend, ook omdat het huisvestingsprobleem van de huisartsen deels is ontstaan doordat zij destijds niet zijn meegegaan in de ontwikkeling Hart van Heteren. Ook de dominante zorgverzekeraar zal moeten meedenken in de randvoorwaarden voor de huisartsen. Mogelijk kan bij de oplossing van het capaciteitsprobleem van de gemeente ook worden gekeken naar een grotere rol van de woningstichting. ​ • VVD (voor): Wij hebben samen met andere fracties een motie ingediend voor realisatie medisch centrum op de locatie De Klimboom. Wij zien de kans bestaan dat huisartsen vertrekken wanneer dit niet wordt gerealiseerd. ​ • GroenLinks-PvdA (voor): GroenLinks-PvdA wil op het terrein van voormalig basisschool De Klimboom zo snel mogelijk een medisch centrum in combinatie met betaalbare woningen realiseren. Om dit te versnellen dienen we in februari 2026 een voorstel in om een projectleider beschikbaar te stellen voor dit plan. ​​ • OverbetuweNu (voor): We kennen de behoefte van Heteren en weten dat dit onder de aandacht van de gemeente is. Ik verwacht dat de gemeenteraad hier in 2026 over geïnformeerd zal worden. Dan zullen we, alles afwegende, ons standpunt bepalen. ​​ • ChristenUnie (voor): Om leefbaarheid in Heteren op peil te houden, zijn voldoende medische voorzieningen belangrijk. En plannen daarvoor moeten op tijd worden uitgewerkt, om te voorkomen dat ondernemers wegtrekken. Daarom moet er tempo gemaakt worden met onderzoek naar invulling van de voormalige locatie De Klimboom. Of dat een medisch centrum en sociale huurwoningen kunnen worden, hangt af van de uitkomst van dat onderzoek. ​ • SGP (voor): Sociale huurwoningen zijn belangrijk en daarnaast een goed medisch centrum

Toelichting dorp: Clustering versterkt het dorpshart en de onderlinge samenhang, waardoor voorzieningen op lange termijn behouden blijven / Het voorkomt verdere versnippering van voorzieningen en verkeersstromen / Clustering vergroot de leefbaarheid. ​ • CDA (voor): Het CDA vindt dat verdere ontwikkeling van Heteren gepaard moet gaan met een duidelijke visie op voorzieningen. Woningbouw biedt kansen om het dorpshart te versterken en voorzieningen toekomstbestendig te maken. Clustering draagt bij aan samenhang en bereikbaarheid en voorkomt versnippering, in lijn met onze inzet op sterke dorpskernen. ​ • GBO (voor): Een duidelijke visie helpt om voorzieningen duurzaam te behouden. Clustering kan bijdragen aan een sterker dorpshart, mits zorgvuldig uitgewerkt. ​​​ • D66 (neutraal): D66 is voorstander van een integrale visie op de verdere ontwikkeling van Heteren. Of dat zou moeten leiden tot clustering, moet blijken uit die uitwerking. Het kan namelijk ook ten koste gaan van de bereikbaarheid van het Hart van Heteren en de kwaliteit van dat plein als verblijfsgebied. ​ • BOB (voor): In samenhang met ontwikkeling Heteren Zuid (Leigraaf) ​ • VVD (voor): Het lijkt ons verstandig dat er een toekomstbestendige visie komt. Hier kan worden onderzocht wat haalbaar is. Zowel voor inwoners als voor toekomstige ondernemers. ​ • GroenLinks-PvdA (voor): GroenLinks-PvdA ziet het versterken van het Dorpshart Heteren als belangrijke impuls voor de leefbaarheid van het dorp. De clustering sluit aan bij het Maatschappelijk Raamwerk Heteren-Leigraaf. Wij zien dit document als een concrete visie voor de dorpsuitbreiding van Heteren. Randvoorwaarde is wel dat de verkeersveiligheid rondom de scholen in Tuin 17 wordt aangepakt. ​​ • OverbetuweNu (voor): De gemeente moet voor alle dorpen een visie ontwikkelen waarbij de leefbaarheid in de dorpen leidend moet zijn. ​​ • ChristenUnie (voor): Een visie op de ontwikkeling van Overbetuwe, met inzicht tussen dorpen geeft voor iedereen duidelijkheid op alle (on)mogelijkheden. Ondernemers zoals supermarkten kiezen zelf waar zij zich kunnen en willen vestigen. Op plekken waar zij voldoende bestaansrecht hebben. In een visie op dorpen kan de gemeente inzicht geven over voorkeurslocaties voor winkels, zoals een supermarkt en plannen voor woningbouwplannen. ​ • SGP (voor): Een goed winkelniveau is goed voor de leefbaarheid

Toelichting dorp: Zonder uitvoering van de tweede fase blijft het centrum onaf en versnipperd / Een duidelijke langetermijnkeuze geeft richting aan investeringen en versterkt het dorpshart. ​ • CDA (voor): Afronding van het centrumgebied, waaronder de Flessestraat, versterkt samenhang rond scholen en MFA De Bongerd en draagt bij aan een sterk dorpshart. Uitvoering moet financieel haalbaar en verkeerskundig verantwoord zijn. Zorgvuldige fasering en samenhang met andere ontwikkelingen zijn daarbij belangrijk. ​ • GBO (neutraal): Het is logisch om vooruit te kijken naar afronding van het centrumgebied. Tegelijkertijd moeten investeringen passen binnen financiële ruimte en gemeentelijke prioriteiten. ​​​ • D66 (voor): Over het vergroenen van de Flessestraat ter hoogte van de Brede school en De Bongerd is al besloten. ​ • BOB (neutraal): Uitvoering vergt extra middelen en daarbij zullen we ook tussen de wensen van de verschillende dorpen afwegingen moeten maken. Daarom ‘neutraal’ en geen ‘voor’. ​ • VVD (voor): Het lijkt ons verstandig dat er een langetermijnvisie komt. Hier kan worden onderzocht wat haalbaar is. Ook vanuit gemeentefinanciën bezien. Er zijn naast Heteren nog tien kernen leefbaar te houden. ​ • GroenLinks-PvdA (neutraal): GroenLinks-PvdA vindt het belangrijk om het centrumgebied Heteren af te ronden. De tweede fase vraagt naar verwachting een behoorlijke financiële investering. Die moet goed worden afgewogen tegen andere keuzes voor projecten in Heteren en andere dorpen. Niet alles kan tegelijk. ​​ • OverbetuweNu (neutraal): Het is belangrijk om in ieder dorp te kijken naar urgente ontwikkelingen en daar een keuze in te maken. ​​ • ChristenUnie (voor): Actief inzetten voor herinrichting van de Flessestraat langs de Brede school en MFC De Bongerd kan duidelijkheid geven over wanneer uitwerking van plannen en uitvoering kunnen worden opgepakt. Verkeersveiligheid krijgt prioriteit. Dat kan ook betekenen dat de gemeente eerst projecten in andere dorpen oppakt, omdat niet alles tegelijk kan. ​ • SGP (voor): Het is goed om hier een mooi geheel van te maken

Toelichting dorp: De Huiskamer van Heteren zorgt voor een sociale basis in Heteren / De vrijwilligers achter de Huiskamer van Heteren dragen een eigen exploitatie om deze sociale voorziening draaiende te houden / Onzekerheid over functies en middelen demotiveert en legt onnodig extra druk op de vele vrijwilligers. ​ • CDA (neutraal): Het CDA waardeert de inzet van vrijwilligers en erkent het belang van de Huiskamer voor sociale samenhang. Ondersteuning van vergelijkbare voorzieningen in alle kernen moet evenwichtig en rechtvaardig plaatsvinden. Stabiliteit is belangrijk, binnen beschikbare kaders en met oog voor een zo zelfstandig mogelijke exploitatie. ​ • GBO (voor): Vrijwilligers verdienen stabiliteit. Structurele afspraken geven rust en voorkomen steeds terugkerende onzekerheid. Overigens beziet GBO dit in samenhang met alle huiskamers in Overbetuwe en ziet de huiskamer als onderdeel van een zorgzame wijken cq dorpen. ​​​ • D66 (voor): De Huiskamers zijn in de eerste plaats een initiatief van, voor en door de inwoners. In het geval van Heteren spelen de Stichting Open voor Jou en de Openbare Bibliotheek een essentiële rol. D66 ziet voor de gemeente een rol als samenwerkingspartner. Dat betekent dat de gemeente ondersteuning biedt aan de vrijwilligers, zonder daarbij het initiatief over te willen nemen. ​ • BOB (voor): Het is voor ons een belangrijke prioriteit om het sociaal domein beter op orde te brengen en daarmee voor de huiskamers, waaronder de huiskamer van Heteren als gemeente een betrouwbaarder partner te kunnen zijn. Wij hebben gezien dat de huidige wethouder Westerbeek zich hier ook voor heeft ingespannen. Echter, desondanks was er telkens pas heel kort vooraf duidelijkheid over financiën én over verlenging van dienstverbanden. Dit kan niet blijven voortduren. Tegelijk zal voor een nieuw college ook enige tijd nodig zijn om te kunnen oplossen wat deze periode is blijven liggen. ​ • VVD (voor): Uitgangspunt zou moeten zijn dat De Huiskamers in Overbetuwe zichzelf redden. We delen het belang van Huiskamers vanuit sociaal oogpunt. Wanneer een Huiskamer het even niet redt dan kan gemeente tijdelijk bijspringen. ​ • GroenLinks-PvdA (voor): GroenLinks-PvdA hoort en ziet dat de Huiskamer van Heteren een belangrijke rol heeft in het sociale leven van de inwoners van het dorp. Daarbij zijn vrijwilligers onmisbaar voor het realiseren van ontmoeting. Voor de continuïteit van de Huiskamer van Heteren en andere Huiskamers is het maken van meerjarige afspraken cruciaal. ​​ • OverbetuweNu (neutraal): De huiskamers in alle dorpen moeten zoveel mogelijk op dezelfde wijze worden gefaciliteerd. Als vrijwilligers zich onzeker voelen over functies en middelen is dat in eerste instantie een uitdaging voor de dorpsraad of andere initiatiefnemer van de huiskamer. ​​ • ChristenUnie (voor): De Huiskamer voorziet in verbinding tussen mensen en verschillende verenigingen in het dorp. Dat werkt preventief en versterkt de sociale basis, waar mensen in Heteren elkaar kennen en helpen waar dat kan en nodig is. Toekennen van functies en middelen moet gericht zijn op stabiliteit van activiteiten, en om steeds meer zelfstandig te kunnen voorzien in het voortbestaan op lange termijn. ​ • SGP (voor): Het belang van de huiskamers verdient ondersteuning

Toelichting dorp: Woningbouw die kan rekenen op lokaal draagvlak verloopt sneller en zorgt voor meer vertrouwen tussen gemeente, ontwikkelaars en inwoners / Achteraf kaders meegeven of terugonderhandelen als de gemeente niet kan instemmen met het plan zorgt voor vertraging. ​ • CDA (neutraal): Lokaal draagvlak is belangrijk en draagt bij aan kwaliteit en vertrouwen in planvorming. Vroegtijdige betrokkenheid van inwoners helpt om plannen beter uitvoerbaar te maken. Tegelijkertijd moet de gemeente duidelijke en haalbare kaders stellen. Niet iedere wens kan volledig worden overgenomen. Voor het CDA gaan participatie en bestuurlijke verantwoordelijkheid hand in hand. ​ • GBO (voor): Tempo maken lukt alleen met duidelijke kaders vooraf én lokaal draagvlak. Dat voorkomt vertraging en achteraf bijsturen. De gemeente moet daarin steviger regie nemen, binnen de bredere woningopgave van Overbetuwe. ​​​ • D66 (voor): Nieuwbouw in Heteren Zuid is geprioriteerd en dat draagt bij om tempo te maken. Draagvlak helpt daarbij om vertraging door bezwaarschriften en procedures te voorkomen. Vooraf moeten de kaders voor zowel de ontwikkelaars als omwonenden en overige belanghebbenden helder zijn. ​ • BOB (voor): Met het gedegen voorwerk van de dorpsraad en de maatschappelijke organisaties - mede op initiatief van wethouder Wijnte Hol - ligt hier een grote kans die we moeten benutten, ook rekening houdend met een reële afweging ten opzichte van plannen bij andere dorpen in Overbetuwe. Het is ook goed dat het initiatief van een zandwinningplas na overleg door wethouder Karel Grimm van tafel is gegaan. ​ • VVD (voor): Er is niet één maar er zijn meerdere factoren, waaronder afstemming met verenigingen en ondernemers, die bepalend zijn voor het tempo van bouwen. Draagvlak van inwoners is ook een van die belangrijke factoren. • GroenLinks-PvdA (voor): Draagvlak in het dorp betekent voor GroenLinks-PvdA ook steun bij de toekomstige inwoners. Woningen bouw je niet alleen voor de bestaande maar ook nieuwe inwoners van het dorp Heteren. Om tempo te maken is het wat ons betreft belangrijk om een vaste projectleider te hebben. ​​ • OverbetuweNu (voor): Draagvlak is belangrijk om door te pakken met bouwen. Alleen op die wijze kunnen er snel die woningen gebouwd worden waar in Heteren ook behoefte aan is. ​​ • ChristenUnie (neutraal): ChristenUnie Overbetuwe is voor maximale inspanning om tempo te maken met woningbouw in Heteren. Woningbouw gaat sneller en soepeler als belangen van alle betrokkenen in samenhang worden meegewogen. De gemeente neemt besluiten in het belang van dorp én in samenhang met andere belangen in de gemeente en de regio. Dat kan betekenen dat wensen van en draagvlak in het dorp niet leidend kunnen zijn. En dat kaders die worden meegegeven, kunnen afwijken van het draagvlak in het dorp. Ook omdat de gemeente of het dorp vaak niet de eigenaren van de gronden zijn. ​ • SGP (voor): Het is goed om in samenwerking de plannen te realiseren

​ • CDA (De ontwikkelaars onder toezicht van gemeente Overbetuwe): De gemeente Overbetuwe voert regie en stelt de ruimtelijke en financiële kaders. De ontwikkeling vindt plaats in samenwerking met ontwikkelaars, inwoners en de dorpsraad van Heteren. Voor het CDA betekent regie: verbinden, richting geven en integrale keuzes maken op het gebied van wonen, voorzieningen, mobiliteit en natuur, in het belang van zowel Heteren als de gehele gemeente. ​ • GBO (Gemeente Overbetuwe samen met Dorpsraad Heteren): De gemeente is eindverantwoordelijk, maar goede plannen ontstaan alleen in nauwe samenwerking met het dorp. Ontwikkelaars voeren uit binnen duidelijke publieke kaders, niet andersom. ​​​ • D66 (Gemeente Overbetuwe): De gemeenteraad is het democratisch gekozen orgaan dat tot taak heeft om de belangen van diverse partijen tegen elkaar af te wegen. ​ • BOB (Gemeente Overbetuwe samen met Dorpsraad Heteren): De gemeente moet vooraf op hoofdlijnen kaders stellen, waarbinnen ontwikkelaars kunnen uitwerken. De gemeente moet zich steeds herkenbaar door de dorpsraad (en de daarmee verbonden maatschappelijke organisaties) laten adviseren. Natuurlijk is daarbij ook een haalbare business case voor ontwikkelaars en realistische bijdragen vanuit de gemeente voor ontsluiting en voorzieningenniveau belangrijk. Gemeente en dorpsraad moeten daarbij samen optrekken. ​ • VVD (De ontwikkelaars onder toezicht van gemeente Overbetuwe): Dat gemeente samen met Dorpsraad de regie voert is juridisch onmogelijk. Dorpsraad is geen risicodragende partij. Het is verstandig dat gemeente Dorpsraad blijft betrekken. • GroenLinks-PvdA (Gemeente Overbetuwe): Regie moet in onze ogen bij de gemeente liggen. GroenLinks-PvdA zet in op heldere afspraken waarbij de inbreng van het dorp verzekerd is. ​​ • OverbetuweNu (Gemeente Overbetuwe): De gemeente moet altijd de regie houden over hetgeen er binnen gemeentegrenzen gebeurd. ​​ • ChristenUnie (Gemeente Overbetuwe samen met Dorpsraad Heteren): Projectontwikkelaars hebben veel invloed op plannen op grond waar zij eigenaar van zijn. Voor balans is het belangrijk om als gemeente samen met inwoners van Heteren op te trekken. Niet alle individuele inwoners kunnen worden betrokken. De Dorpsraad weet goed wat er in het dorp speelt en kan de belangen van het dorp door samenwerking met de gemeente goed inbrengen. Uiteindelijk beslist wel de gemeente en blijven de projectontwikkelaars eigenaren van de gronden, waardoor mogelijk niet alle wensen uit het dorp gerealiseerd kunnen worden. ​ • SGP (Gemeente Overbetuwe samen met Dorpsraad Heteren): De inwoners weten waar de behoefte liggen

Toelichting dorp: Zo blijft Heteren één samenhangend dorp / Dit waarborgt het draagvlak onder inwoners. ​ • CDA (neutraal): Het maatschappelijk raamwerk laat zien dat er brede betrokkenheid is bij de ontwikkeling van Leigraaf. Dat is waardevol en wordt serieus meegenomen. Het uiteindelijke plan moet echter integraal worden beoordeeld op ruimtelijke kwaliteit, financiële haalbaarheid en uitvoerbaarheid. Het raamwerk is een belangrijke bouwsteen, maar niet automatisch leidend. ​ • GBO (neutraal): Het maatschappelijk raamwerk biedt waardevolle input en laat zien wat inwoners belangrijk vinden. Het kan richtinggevend zijn, maar moet altijd worden getoetst aan haalbaarheid, betaalbaarheid en gemeentelijke afwegingen. ​​​ • D66 (neutraal): Zoals de dorpsraad in het voorwoord van het Maatschappelijk Raamwerk zelf al aangeeft, is het de visie van de Dorpsraad, die meegenomen zal worden in de voorbereiding van het raadsbesluit. Het is een bouwsteen in de brede afweging die de raad moet maken. ​ • BOB (voor): Wij hebben als Lijst BOB ons hier zeer voor ingespannen. O.a. via het organiseren van een rondetafelgesprek en een motie in de gemeenteraad. Het college lijkt echter in de intentieovereenkomst eerdere toezeggingen toch niet in te vullen. Het college zegt participatie belangrijk te vinden, maar verstaat daar in dit dossier vooral het recht onder om achteraf te mogen meekijken. Richtinggevende keuzes over omvang, karakter en impact van Heteren-Zuid worden doorgeschoven naar “latere fases”, terwijl juist dát de momenten zijn waarop dorpsinspraak betekenis heeft. Zo wordt participatie zorgvuldig georganiseerd, maar inhoudelijk uitgehold. Dat schuurt niet alleen met het coalitieprogramma, dat inzet op krachtige kernen en helder verwachtingenmanagement, maar ook met het gezonde verstand: wie pas mag meepraten als de lijnen al zijn getrokken, praat vooral voor de vorm en wordt bewust op achterstand gezet in het proces. Dat betekent op zijn minst onnodig verlies van tijd, ambtelijke capaciteit en draagvlak. ​ • VVD (voor): Het Maatschappelijk Raamwerk is aangeboden aan gemeenteraad en ontwikkelaars en in ontvangst genomen. Het is goed om het Maatschappelijk Raamwerk mede als uitgangspunt te hanteren. Wij zien naast de 34 genoemde instanties nog meer belanghebbenden. • GroenLinks-PvdA (voor): GroenLinks-PvdA vindt het belangrijk dat de inbreng van inwoners, verenigingen, maatschappelijke organisaties en ondernemers een duidelijke plek krijgt in planontwikkeling. Wij zien het maatschappelijk raamwerk als mooi voorbeeld van het borgen van deze inbreng. Voor ons is het raamwerk daarmee uitgangspunt voor het vervolg. ​​ • OverbetuweNu (neutraal): Het is goed dat maatschappelijke organisaties betrokken zijn bij woningbouwtrajecten. Maar er moet anderzijds ook breder gekeken worden naar heel Overbetuwe. Waar is in Overbetuwe als gemeente behoefte aan. ​​ • ChristenUnie (voor): Het maatschappelijk raamwerk voor Heteren Leigraaf geeft duidelijk de wensen uit het dorp weer. Dat kan goed één van de uitgangspunten zijn voor uitwerking van de plannen, door de eigenaren van de gronden en de gemeente. Uitgangspunt betekent niet dat het allemaal ook uitgevoerd wordt zoals bedacht en gewenst. Het is een startpunt, wat verder onderzocht en uitgewerkt wordt, aangevuld met andere uitgangspunten. ​ • SGP (voor): Het advies meenemen van de maatschappelijke organisaties is raadzaam

Toelichting dorp: Dit beschermt het dorp tegen te snelle en te grootschalige groei / Vooraf duidelijke kaders voorkomt langdurige onderhandelingen achteraf / Hiermee is het aan de ontwikkelaars om aan te tonen dat eventueel meer woningen en behoud van de dorpse identiteit samen kunnen gaan. ​ • CDA (tegen): Het CDA heeft juist een motie ingediend in de gemeenteraad om de woningbouw in Leigraaf voortvarend op gang te brengen. Daarbij hebben wij benadrukt dat woningbouw hand in hand moet gaan met investeringen in voorzieningen zoals sport, onderwijs, gezondheidszorg, veilige fietsroutes en een goede verkeersstructuur. Wij vinden dat het aantal woningen moet voortkomen uit een kwalitatief goed en haalbaar integraal plan. Een vooraf vastgelegd maximum past daar niet bij. Samenhang en uitvoerbaarheid staan voorop. ​ • GBO (voor): Proportionele groei is belangrijk, maar vaste aantallen vooraf kunnen knellen. Wij willen eerst inzicht in effecten op voorzieningen, verkeer en leefbaarheid voordat maxima worden vastgelegd. ​​​ • D66 (voor): De groei van Heteren moet proportioneel zijn, waarbij de voorzieningen mee kunnen groeien. D66 hecht aan een samenhangende ontwikkeling op basis van een integrale visie. De kwaliteit van de leefomgeving gaat over meer dan het aantal woningen. ​ • BOB (voor): Wij denken meer aan (op termijn) 1.000 woningen dan aan 700, maar 700 – 1.000 woningen biedt die ruimte. Zeker als we gefaseerd ontwikkelen a la Zetten Zuid. Dit sluit qua woning-dichtheid ook goed aan bij recente woningbouwplannen voor Zetten en Elst. Dat biedt voldoende ruimte voor een sluitende business case en een goede mix van huur/koop, waarbij daaruit ook voldoende in ontsluiting/infrastructuur en voorzieningen kan worden geïnvesteerd. ​ • VVD (tegen): Het aantal woningen wordt het resultaat van de onderzoeken welke komende jaren worden uitgevoerd. Het aantal woningen komt voort uit dit proces en is geen doel op zichzelf. Anders stevenen we met elkaar af op een financieel onhaalbaar plan. De angst dat Heteren in enen twee keer zo groot wordt kan worden weggenomen met de wetenschap dat woningen gefaseerd tot mogelijk vijftien jaar worden opgeleverd. • GroenLinks-PvdA (voor): Voor GroenLinks-PvdA is het maatschappelijk raamwerk uitgangpunt en daarmee ook de daarin genoemde woningaantallen. GroenLinks-PvdA Overbetuwe streeft naar fijn wonen dat vraagt niet alleen voldoende woningen maar ook voldoende groene ontmoetingsruimte, scholen en andere voorzieningen. ​​ • OverbetuweNu (neutraal): OverbetuweNu is van mening dat we dit per project, behoefte, locatie en bereikbaarheid moeten bekijken. Op sommige locaties is dit passend, op andere locaties kunnen we meer of moeten we minder bouwen. ​​ • ChristenUnie (neutraal): Groei van Heteren moet passen bij het dorpse karakter en vraagt om een menselijke maat. Er is grote behoefte aan passende woningen. En ruimte is beperkt. Dat betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden om te voorzien in voldoende woningen. Mogelijk moet er anders gebouwd worden dan we gewend zijn. Bijvoorbeeld hoger of meer woningen op dezelfde oppervlakte. Onderzoek moet uitwijzen hoeveel woningen passend zijn voor Leigraaf Heteren. Met de insteek om zoveel mogelijk mensen kans op een thuis te geven. En rekening houdend met de overgang van en aansluiting met het bestaande deel van Heteren. ​ • SGP (voor): Geleidelijke groei is het beste

Toelichting dorp: De keuze voor een groeiscenario heeft directe impact op leefbaarheid, voorzieningen, verkeer en dorpsidentiteit / Duidelijkheid over maximale groei is noodzakelijk om realistische en breed gedragen plannen te maken / De uitbreiding van de Melkweide met circa 550 woningen (37%) op 1.500 woningen was uitdagend, maar passend bij Heteren. ​ • CDA (Maximaal 1.000 woningen (+50%)): Circa 1.000 woningen zien wij als een realistische basisvariant voor Leigraaf. Met onze motie hebben wij beoogd woningbouw voor verschillende doelgroepen, waaronder betaalbare en sociale woningen, daadwerkelijk mogelijk te maken. Deze omvang maakt groei mogelijk, mits dit gepaard gaat met voorzieningen en een zorgvuldige inrichting van de leefomgeving. Indien uit verdere uitwerking blijkt dat een kwalitatief goed en financieel haalbaar plan ruimte biedt voor een beperkte uitbreiding, bijvoorbeeld richting circa 1.200 woningen, kan dat zorgvuldig worden afgewogen. De verbinding tussen oud en nieuw Heteren blijft daarbij essentieel. ​ • GBO (Maximaal 1.000 woningen (+50%)): Een groei tot circa 1.000 woningen lijkt verdedigbaar, mits gefaseerd en gekoppeld aan voorzieningen en infrastructuur. Meer dan dat vraagt om zeer zware onderbouwing. ​​​ • D66 (Geen maximum): De impact op leefbaarheid, voorzieningen, verkeer en dorpsidentiteit zijn onderdeel van de integrale visie. Voor D66 is de kwaliteit van een gebiedsontwikkeling, in relatie tot het al aanwezige dorp, het uitgangspunt, niet het aantal woningen. Achter de koele cijfers over het aantal woningen gaan mensen schuil, die op zoek zijn naar een passende en betaalbare woning. Het woningtekort is één van de grote uitdagingen voor de komende jaren en dat moet je niet versimpelen tot een discussie over het maximaal aantal woningen. ​ • BOB (Maximaal 1.000 woningen (+50%)): Het maximum begrenst. Bij de uitwerking zullen daarbinnen ook de gevolgen van een keuze voor een lager aantal woningen in beeld moeten komen (denk aan 850 woningen). En niet alleen de aantallen, maar ook de mix van het soort woningen en voorzieningen. Daarbij is ook aandacht voor bijv. de noodzakelijke groei van de huisartsenzorg/eerstelijnszorg nodig (relatie met ontwikkeling voormalig Klimboomterrein) en de wens uit het dorp voor een tweede supermarkt. ​ • VVD (Geen maximum): Woningnood is hoog in Nederland, Gelderland, Overbetuwe, Heteren. Zoals eerder genoemd bepaalt onderzoek naar behoefte en mogelijkheden het aantal woningen. Binnen Heteren Leigraaf kunnen goedkope koop- en huurwoningen worden gerealiseerd. Zodat starters en senioren in Heteren kunnen blijven wonen en Heteren leefbaar blijft. • GroenLinks-PvdA (Maximaal 1.000 woningen (+50%)): Voor GroenLinks-PvdA is het maatschappelijk raamwerk uitgangpunt en daarmee ook de daarin genoemde woningaantallen. GroenLinks-PvdA Overbetuwe streeft naar fijn wonen dat vraagt niet alleen voldoende woningen maar ook voldoende groene ontmoetingsruimte, scholen en andere voorzieningen. ​​ • OverbetuweNu (Geen maximum): Zie het antwoord op stelling 12 ​​ • ChristenUnie (Maximaal 1.500 woningen (+75%)): Maximaal 1.000 woningen (+50%) tot maximaal 1.500 woningen, is een toename van ongeveer 70% ten opzichte van het huidige aantal woningen in Heteren. Er is onderzoek en onderbouwing nodig om te bepalen hoeveel woningen passend is. Rekening houdend met de overgang van en aansluiting met het bestaande deel van Heteren. Uitbreiding op grote schaal moet gefaseerd worden uitgevoerd. En in samenhang met de benodigde infrastructuur, om de groei te kunnen verwerken. De Melkweide is inmiddels niet meer bij Heteren weg te denken. En zelfs met de Melkweide is het nu voor ondernemers nog steeds niet altijd haalbaar om in Heteren een goede boterham te verdienen. Voldoende nieuwe woningen geven kansen om voorzieningen op peil te houden. Nieuwe tijden vragen om slimmer bouwen. Dus misschien meer en kleinere woningen per hectare dan tot nu toe gangbaar is in Heteren. Zodat ook jongeren, ouderen en alleenwonenden een woning kunnen vinden. ​ • SGP (Maximaal 500 woningen (+25%)): Te grote groei bedreigt het dorpsklimaat

Toelichting dorp: Dorpse schaal is essentieel voor de leefbaarheid en identiteit / Te hoge dichtheden leiden onder andere tot parkeer- en verkeersdruk. ​ • CDA (Maximaal 20 - 25 woningen per hectare (dorps naar landelijk)): Een gemiddelde dichtheid van circa 20–25 woningen per hectare past bij het dorpse karakter van Heteren en biedt ruimte voor een gevarieerde wijk met voldoende groen. Aan de randen kan hogere bebouwing passend zijn, mits zorgvuldig ingepast. Dit kan bijdragen aan betaalbaarheid en meer ruimte binnen de wijk. Kwaliteit en leefbaarheid staan voor het CDA centraal. ​ • GBO (Maximaal 20 - 25 woningen per hectare (dorps naar landelijk)): Deze dichtheid past bij de dorpse schaal van Heteren en voorkomt onnodige parkeer- en verkeersdruk. ​​​ • D66 (Maximaal 20 - 25 woningen per hectare (dorps naar landelijk)): Heteren Leigraaf moet passend zijn bij het karakter van Heteren. Zie ook de toelichting bij stelling 12 en 13. ​ • BOB (Maximaal 20 - 25 woningen per hectare (dorps naar landelijk)): Met een duidelijke begrenzing van het gebied en een maximum aantal woningen, komt je ook op een bebouwingsdichtheid. Referentie zijn voor ons de recente bouwplannen Lingezicht in Elst (ca. 18 woningen per hectare) en Zetten Zuid (ca. 20 woningen per hectare). ​ • VVD (Maximaal 20 - 25 woningen per hectare (dorps naar landelijk)): Wij pleiten voor circa 25 woningen per hectare. Onderzoek dient uit te wijzen wat haalbaar is zodat starter- en seniorenwoningen, zowel goedkope koop als huur kan worden gerealiseerd. • GroenLinks-PvdA (Maximaal 20 - 25 woningen per hectare (dorps naar landelijk)): Iedereen verdient een fijn eigen thuis in een groene en veilige omgeving om dit te waarborgen is een bebouwingsdichtheid van 20-25 woningen hier het meest passend. ​​ • OverbetuweNu (Maximaal 20 - 25 woningen per hectare (dorps naar landelijk)): Overbetuwe is een gemeente met een landelijke uitstraling. Dat moeten we zoveel mogelijk behouden. ​​ • ChristenUnie (Maximaal 25 - 35 woningen per hectare (stedelijk)): Maximaal 20 - 25 woningen per hectare (dorps naar landelijk) tot maximaal 25 - 35 woningen per hectare (stedelijk). 25-50 woningen per hectare wordt gezien als stedelijk. Het verschil tussen 35 en 50 woningen per hectare geeft aan dat 35 woningen per hectare past in een overgangsgebied van dorps naar meer stedelijk. Er is behoefte aan kleinere woningen. Bijvoorbeeld voor ouderen, starters en alleenwonenden. En niet iedereen heeft behoefte aan (het onderhouden van een) tuin. Een nieuw in te vullen gebied als Leigraaf Heteren biedt ruimte om kijken wat mogelijkheden voor andere manieren van wonen zijn, zolang er een goede overgang van en aansluiting met het bestaande deel van Heteren is. Er is onderzoek en onderbouwing nodig om te bepalen hoeveel woningen passend is. ​ • SGP (Maximaal 20 - 25 woningen per hectare (dorps naar landelijk)): Zo wordt het landelijke karakter behouden

Toelichting dorp: De huidige ontwikkeling voorzag in het wegvallen van het risico van brandgevaar in de gebouwen met asbest en krakers / Het huidige plan is na een zorgvuldig participatieproces tot stand gekomen. Met balans tussen woningbouw en behoud van groen als natuurlijke overgang van het dorp naar het landschap ​ • CDA (neutraal): Het huidige plan voor Park Heteren is zorgvuldig tot stand gekomen met aandacht voor balans tussen woningbouw en groen. Nu blijkt dat de geplande sociale huur in de huidige vorm niet haalbaar is, en het plan vooral grotere vrijstaande woningen omvat, weegt voor het CDA woningbouw voor alle doelgroepen zwaar. Wij staan open voor een zorgvuldig onderbouwde planwijziging die sociale huur mogelijk maakt, mits ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid gewaarborgd blijven. Er is immers ook woningnood met lange wachtlijsten. ​ • GBO (voor): Vasthouden aan het bestemmingsplan geeft duidelijkheid. Tegelijk is het verstandig om samen te kijken hoe sociale huurwoningen praktisch realiseerbaar blijven. ​​​ • D66 (voor): Het bestemmingsplan is goedgekeurd door de raad en past bij ons streven om meer sociale huurwoningen te bouwen in Overbetuwe als geheel en ook in Heteren. ​ • BOB (voor): Wij denken dat ook hier te weinig sturing is gegeven aan het proces door de gemeente. Wij hebben de reacties uit het dorp naar aanleiding van de recente informatiebijeenkomst goed gehoord. En we hebben ook de reactie van de projectwethouder Wijnte Hol gezien. ​ • VVD (voor): Er is behoefte aan goedkope koopwoningen en sociale huurwoningen. Gemeente Overbetuwe dient in gesprek te gaan met betrokkenen over hoe sociale huurwoningen alsnog kunnen worden gerealiseerd. • GroenLinks-PvdA (voor): Ook GroenLinks-PvdA vindt dat het huidige plan na een zorgvuldig participatieproces tot stand is gekomen. Het plan biedt een goede balans tussen woningbouw en behoud van groen als natuurlijke overgang van het dorp naar het landschap. Wij zien geen reden om van dit plan af te wijken. ​​ • OverbetuweNu (voor): Geen toelichting ​​ • ChristenUnie (voor): Het is belangrijk dat de geplande sociale huurwoningen op het voormalige NIOO-terrein worden gerealiseerd. Vasthouden aan het huidige bestemmingsplan, staat onderzoek naar mogelijkheden om eventueel extra woningen op dit terrein te realiseren niet in de weg. Zolang het passend is bij de locatie, in balans met groen en overgangen naar andere delen van het dorp en het proces zorgvuldig is. ​ • SGP (neutraal): Geen toelichting